معماری ارگانیک - به همراه نمونه ها و معماران سبک ارگانیک - مرجع اطلاعات معماری
کلمه ارگانیک به معنی موجودات زنده ارگانیزه می باشد که برای اولین بار در سال 1778میلادی وارد ادبیات گفتاری و نوشتاری شد.

تاریخ انتشار : 1400/9/9/ نمایش : 262 / نظرات : 0

آشنایی با معماری ارگانیک (Organic architecture)

مرجع اطلاعات معماری

مفهوم کلمه ارگانیک و کاربرد آن در معماری

معنی کلمه "ارگانیک" به معنی موجودات زنده ارگانیزه می باشد که برای اولین بار در سال 1778میلادی وارد ادبیات گفتاری و نوشتاری شد. این کلمه بیشتر در کشاورزی کاربرد داشته و به معنای تولید محصولاتی فاقد افزودنی‌ های شیمیایی است. در ماهیت طبیعی این محصولات هیچگونه تغییری حتی در راستای بهتر و پربازده شدن داده نمی‌ شود.

مقاله آموزشی: معرفی بهترین نرم افزارهای طراحی دکوراسیون داخلی

معماری ارگانیک

 مفهوم ارگانیک را بیشتر می شود در آثار "فرانک لوید رایت" جست و جو کرد. مفهوم معماری ارگانیک با مفاهیمی چون زایش، رشد و مرگ عجین است. به این نوع معماری، معماری اندام وار نیز  گفته می شود؛ معماری که در ترویج هماهنگی بین عادت های انسانی و طبیعت دارد. از این سبک معماری در طراحی ویلا مدرن، ویلا کلاسیک، ویلا مینیمال و حتی در طراحی رستوران می توان استفاده کرد.

بنیانگذار سبک معماری ارگانیک

به گفته اکثر منتقدان معماری، فرانک لوید رایت یکی از بزرگترین معماران تاریخ آمریکا است. او در سال 1867 میلادی به دنیا آمد و در طول حیات 91 ساله خود 1000 بنا را طراحی و حدود 500 مورد از آنها را اجرایی کرد. وی در میان همکارانش به معمار لجوج و یکدنده معروف شده بود و کار کردن با رایت دل و جرئت می خواست.

 در بسیاری از پروژه ‌های معماری پایدار قرن بیستم اثر فرانک لوید رایت است. وقتی که وی بیست سالش بود به شیکاگو سفر کرد تا قدمی بزرگ در راه تبدیل خودش به یک معمار بزرگ بردارد. او در دفاتر معماری مشهوری چون "آدلی و سالیوان" مشغول به فعالیت شد؛ وی احساس کرد که جایگاهی بهتری انتظارش را می ‌کشد. زمانی که رابطهء استاد-شاگردی بین سالیوان و رایت از بین رفت.

سالیوان وی را از دفتر کارش اخرج کرد؛ رایت نیز از این اقدام استقبال کرد تا بر روی پروژه‌های شخصی‌ اش کار کند. اولین ساختمانی که رایت جوان به سبک ارگانیک آنهم به شکل مستقل طراحی کرد، ساختمان وینسلو بود. این ساختمان ارتباط قوی با طبیعت اطراف خود برقرار کرده بود و راه‌پله‌ ها و شومینه در قلب خانه قرار داشتند.

اصلی ترین شاخصه ‌های معماری ارگانیک:

نمونه هایی از سبک معماری

معماری طبیعت ‌گرا و واقع ‌گرا

پیرو فرم‌ های بی قاعده قرون وسطایی

پیرو فرم ‌های داینامیک

پر از اشکال گوناگون

در معماری ارگانیک ساختمان همچون موجودی زنده حول محور وجودی خود رشد می کند.

پر از فرم‌ های آزادِ عاری از قوانین هندسی

مغایر با کمپوزیسیون

ماحصل درک اولیه از طبیعت

پیروان سبک معماری ارگانیک معتقدند که  این سبک در روانشناسی کانون‌های اجتماعی و منطق عقلانی آنهایی که با معماری سر و کار دارند؛ جایی برای خود باز کرده است.

شاخصه‌ های معماری ارگانیک در آثار هنری لوید رایت

استفاده از پنجره‌های سرتاسری 

کنسول نمودن بام و نمایش افقی آن

نشان دادن مصالح در ساختمان

عدم وجود اسکلت بتنی و آهنی

از نظر رایت طبیعت فقط محیط خارجی نیست، بلکه فضای داخلی و حتی خود مصالح نیز جزئی از طبیعت هستند و محوطه سازی اهمیت فراوان دارد.

در معماری ارگانیک رایت، فضا دائما در حال گسترش است.

از نظر رایت روح در فضای معماری ارگانیک به خودی خود وجود دارد

تزئینات بخش جدایی ناپذیر این سبک از معماری است.

تبعیت از سنت طبیعت‌گرا جز جدایی ناپذیر این معماری است و تقلید در آن نقشی ندارد

موزه سلیمان رابرت گونگهایم نیویورک یکی از بزرگترین شاهکارهای معماری دوران معاصر است. تاکید فرانک لوید رایت در طراحی این ساختمان و هماهنگی بالای آن با طبیعت اطراف بر جذابیت این موزه افزوده است. این موزه در منهتن و کرانه شمال‌ شرقی مرکز شهر قرار گرفته است. 

مرجع کامل رشته معماری

معماری ارگانیک در ایران

 کاخ مروارید؛ نمونه زیبایی از معماری ارگانیک

معماری ارگانیک

نفوذ معماری ارگانیک و گسترش آن توسط افرادی مثل نظام عامری و کمال کمونه، باعث شد این جریان معماری در ایران رفته رفته به یک جریان معماری "اشراف آمریکایی" معروف شود. علاوه بر آثار مهم و باارزشی چون "ویلای مروارید"، آثار شاخص دیگری همچون "ویلای شمس" در نور و یا کاخ "میهمانان شمس" که به موزهء حیات وحش درآباد تبدیل شده است، می ‌توان اشاره کرد.

یکی از کارفرمایان اصلی برای اجرای سبک معماری ارگانیک در ایران شخص شمس پهلوی خواهر محمدرضا پهلوی بوده است. شمس ابتدا از نظام عامری درخواست ساخت ویلایی کوچک برای همسر و پسرانش در نور شمال (ایران) را مطرح کرد. ساخت این ویلا، سرآغازی خوب برای ساخت قصری بود که بعدها به نام قصر مروارید در مهر شهر کرج معروف شد. نظام عامری برای طراحی و ساخت این قصر از "وزلی پیترز"، داماد فرانک لوید رایت درخواست کرد در ایران حضور یابد و شخصاً کار ساخت ویلا را به عهده بگیرد.

در وصف "ویلیام وزلی پیترز" بایستی گفت که وی نه تنها داماد رایت بود؛ بلکه مهندس مهمترین و موفق‌ترین سازه‌ های رایت نیز محسوب می‌ شد. پیترز مهندس بناهایی چون موزهء گوگنهایم و خانهء آبشار از ساخته‌های مشهور فرانک لوید رایت بوده است. برخی معتقدند که پروژهء طراحی و معماری کاخ مروارید؛ مهمترین و حساس‌ترین دستاورد زندگی رایت بوده است.

در گفت و گوی اولیه‌ ایی که بین شمس و ویلیام وزلی شکل می‌ گیرد، شمس پهلوی با علاقهء فراوان از جواهرات خود به خصوص مرواریدهایش صحبت می‌ کند. ایدهء طراحی کاخ مهرشهر و یا کاخ مروارید در واقع از علاقهء شمس به جواهرات مروارید نشانش نشات می گیرد.

گروه طراحی و معماری پیترز اولین طرح معماری خود برای کاخ مروارید را در سال 1965 میلادی اسکیس زدند. طرح‌ هایی که برخی از آنها با ترسیم پرسپکتیو و تکنیک جوهر و مینیاتور ایرانی در آن زمان همچون قماری بزرگ محسوب می‌ شدند؛ اما همان طرح‌ ها با کمال تعجب مورد پذیرش شمس پهلوی واقع شدند. طرح اصلی بنا با گنبدی نیمه شفاف با دهانهء 120 متری به هراه باغ، فواره‌های زیبا و استخری منحصر به فرد در میان زمین‌ های خوش آب و هوای مهر شهر کرج خوش می‌ درخشید.

طرح اصلی  این کاخ را می توان به دو بعد فرهنگی و فیزیکی معماری ایرانی ارجاع داد. تمامی 100 هکتار زمین پروژه با چنان جزئیات دقیقی توسط تیم طراحان برتر دنیا طراحی و ساخته شد که در نهایت اثری ماندگار ماحصل آن بود. طراحی داخلی بنا به عهدهء "جان دی هیل" بود و طراحی منظر این قصر-  طراحی ویلا ی منحصر به فرد را "کورنلیا بریرلی" انجام داد. فرم‌ های دایره‌ ایی شکل این بنا یادآور مروارید است و در تمام قصر این فرم دایره‌ ایی شکل از طراحی گنبد، مبلمان، وان حمام، لوستر تا طراحی وسایل کوچک استفاده شده است.

ویژگی‌های منحصر به فرد  کاخ مروارید که در خارج از کشور ساخته شده‌اند:

گنبد نیمه شفاف کاخ مروارید ساخت شرکت سوپراسکای

دیوارهایی از جنس مرمر با روکش برگ طلا ساخت شهر فلورانس ایتالیا

طراحی راه‌ پله از جنس لوسیت

ساخت چندین استخر، حوض، آبشار و باغ پرندگان

چندین استخر، حوض، آبشار، باغ پرندگان

چلچراغی عظیم با قطر 1.5 مترساخت کشور اتریش

ساختمان دفینه، موزه پول خیابان میرداماد

معماران برجسته سبک ارگانیک

در ساخت بنایی که امروزه به موزهء پول و دفینه معروف است، از فلزکاری در کنار بتن‌کاری ظریف در نهایت دقت و ظرافت استفاده شده است. داستان طراحی ساختمان پول به ماجرای گسترش شعبات ایران سوپر، توسط یهودی بنام و ثروتمند دهه‌ی 40 شمسی یعنی "ناصر کهنیم" برمی‌گردد. کهنیم از بازاریان معروف و صاحب فروشگاه ایران سوپر در خیابان طالقانی تهران بود.

وی به هدف گسترش شعبات فروشگاهی خود در شمال تهران، به دفتر نظام عامری رفت و از وی خواست ساختمانی متفاوت و منحصر به فرد برای کسب و کارش را طراحی کند.

اگرچه این ساختمان تا قبل از وقوع انقلاب به بهره ‌برداری نرسید، اما یازده سال بعد بنیاد مستعضفان این ساختمان را به موزهء پول و دفینهء ایران تبدیل کرد. طراحی و ساخت این بنا توسط معماران ایرانی بنیاد رایت در ایران به سبک ارگانیک انجام شده است. ساختمان دفینه به اولین ساختمان پیش ساختهء ایران نیز معروف است. اگرچه این‌ روزها ساختمان منحصر به فرد بنیاد "فرانک لوید رایت" در خیابان میرداماد تهران از وضعیت خوبی برخوردار نیست.

معماران سبک ارگانیک در ایران

مهندس هوشنگ سیحون

مهندس غلامرضا پاسبان حضرت

مهندس مهرداد ایروانیان

معماری سبک ارگانیک

معماران بزرگ ارگانیک

فرانک لوید رایت (Frank Lloyd Wright)

تويو ايتو (Toyo Ito)

لوکوربوزیه (Le Corbusier)

فرانک فرنس

لوئی هانری سالیوان

هانز شارون

ویوله لودوک

نمونه های معماری ارگانیک

خانه روبی شیکاگو

خانه آبشار فرانک لوید رایت

خانه وینسلو

خانه ویلیتس

خانه مارتین

ساختمان لارکین

موزه گوگنهایم در نیویورک

ویلای شل در ژاپن

کاخ مروارید شمس پهلوی

کلبه لواسان اثر هوشنگ سیحون

ساختمان دفینه (موزه پول خیابان میرداماد)

نظرات کاربران پیرامون این مطلب

انصراف از پاسخ به کاربر