آشنایی با سبک های معماری ایرانی - مرجع اطلاعات معماری
سبک معماری ایرانی، یکی از برترین و کهن ترین هنر ها می باشد که با رونق معماری سنتی از دوران باستان شاهد آن هستیم.

تاریخ انتشار : 1400/8/29/ نمایش : 200 / نظرات : 0

مرجع اطلاعات معماری

سبک های معماری ایرانی

سبک های معماری ایرانی

سبک معماری ایرانی، یکی از برترین و کهن ترین هنر ها می باشد که با رونق معماری سنتی از دوران باستان شاهد آن هستیم. ایران کشوری است که ارمغان های زیادی به جهان معماری داشته است که متاسفانه اطلاعات کاملی از آن ها نداریم؛ هر چقدر افراد زیادی زندگی خود را صرف شناخت این معماری کرده اند، اما تحقیقات شان به صورت مداوم در اختیار دیگران قرار نگرفته است.

تاریخچه معماری ایرانی

معماری ایرانی در طول تاریخ همیشه همراه با اصالت و طرح و سادگی توام با پیاده سازی اصول معماری ایرانی بوده و فراز و نشیب بسیاری را طی کرده است. اما این معماری با طبیعت دارای کنش و واکنش مسالمت آمیزی بوده و متناسب با نیازهای هر دوره ای یک سری دستاوردهای مثبتی در ارتباط با طبیعت داشته است؛ معماری سنتی ایران در تمامی شهرها به خصوص روستاها و آثار قدیمی و باستانی مثل یک کتاب زنده، اما قدیمی از تاریخ معماری ایرانی است.

سیر تکاملی معماری ایرانی ریشه در حوادث تاریخی و صدالبته در طبیعت اقلیمی ما دارد، فرهنگ‌ های فاتحین و مغلوبین که به ایران وارد شد نیز سهم بسیاری در فرهنگ معماری این مرز و بوم داشته و انعکاس زیبایی از آداب و رسوم، مراسم مذهبی، روحیه و اخلاقیات، اندیشه و عقیده نسل‌ها در معماری ایرانی وجود دارد.

مرجع کامل رشته معماری

معماری سنتی ایران

 معماری سنتی ایران به حدود هزاره هفتم قبل از میلاد باز می گردد و با گذشت سال های متمادی تغییرات چشمگیری داشته تا اینکه به شکل الان رشد پیدا کرده است، معماری سنتی ایران، تجلی نمادین جهانی ابدی و ازلی است؛ در معماری سنتی برخی ویژگی ها توسط معماران و سازندگان، بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرد در سبک معماری سنتی ایران، توجه ویژه ای درباره ‌ی مصالح کاربردی در ساختمان و چگونگی عملکرد آن‌ هاست.

سبک سنتی روشی است که زمان گذشته را دربر گرفته و همچنان به سوی جلو با موفقیت پیش می‌ رود. خصوصیت معماری ایرانی، که باعث شده از بقیه ی هنرهای دیگر جذاب تر باشد این است که به شیوه ای کاملا اصولی طراحی و ساخته شده و درساخت آن از محاسبات دقیق و کاربردی قبل از ساخت و به هنگام طراحی، اهمیت ویژه در رعایت اصولی فنی و حرفه ای درکار، ساخت ایوان ها و ستون های مقاوم ، عطف به درون و رواق هایی بسیار زیبا استفاده شده است.

تزئینات در معماری ایرانی جایگاه خاصی دارد که می توان ادعا کرد یک جزء جدایی ناپذیر از معماری ایرانی است به خصوص در آجرکاری، کاشی کاری، گچبری و آینه کاری ، شاهد تزئیناتی زیبا و چشم نواز هستیم که فضای معماری سنتی ایران را آکنده از زیبایی معنوی می سازد.

معرفی بهترین سبک های معماری ایرانی

معماری پارسی

معماری پارسی

سبک معماری پارسی، اولین شیوه ی معماری می باشد که در دوران هخامنشیان تا حمله ی اسکندر به ایران، یعنی سده ششم پیش از میلاد تا سده ی چهارم در برمی گیرد و نام آن از قوم پارس برگفته شده است. البته پیش از دوره پارسی نیز مورد بررسی محققین تاریخ معماری قرار گرفته است که قبل از ورود آریایی ها می باشد و از بناهای به جا مانده ی دوره پیش از پارسی چون تپه زاغه، تپه سیلک و زیگورات چغازنبیل، است. 

ویژگی های معماری پارسی:

ساختمان سازی بر روی سکو

درون گرایی ( به ویژه در تخت جمشید و شوش)

ارتباط دادن فضاهای فرعی (همچون آشپزخانه) با راههای پنهانی به ساختمان اصلی

پی سازی با سنگ لاشه

نماسازی بیرونی با سنگ تراش و نماسازی درونی با کاشی لعابدار

بهره گیری از پایه ستون و سرستون (آرایش سرستون با جزییات)

معماری پارتی

معماری پارتی

اصول معماری پارتی، بعد از حمله اسکندر به ایران به وجود آمد و در دوران اشکانی، ساسانی، صدر اسلام و در برخی جاها حتی بعد اسلام تا سده ی سوم و چهارم هجری دنبال شده است.

 ویژگی های معماری پارتی:

گوناگونی در طرح ها و بهره گیری از فضاهای متنوع

جفت سازی در نیایشگاها و کاخ های پذیرایی

پادجفت سازی در کاخ های بزرگ مسکونی و خانه ها

درونگرایی با بهره گیری از میانسرا (حیاط )

شکوه و عظمت بخشیدن به ساختمان ها

بهره گیری از سقف های خمیده و گنبدی

پی سازی با سنگ های لاشه

گوشه سازی چوبی 

گچ بری با خطوط شکسته و خمیده

استفاده از کنگره و پنجره در نمای ساختمان

بناهای که به سبک معماری پارتی ساخته شده اند: نیایشگاه آناهیتا در کنگاور، کاخ الحضر، مجموعه نسا، کاخ آشور، کوه خواجه، بازه هور، آتشکده فیروز آباد، تاق

کسری، بیشابور، کاخ سروستان، کاخ قصر شیرین

مرجع اطلاعات معماری

معماری خراسانی

معماری خراسانی

معماری خراسانی، در دهه نخست هجری شروع شد و تا سده چهارم هجری ادامه یافت. چیزی که درباره فرهنگ این دوران پیداست، این است که دگرگونی های فرهنگی، بیشتر در خراسان رخ می دهد و از آنجا به شهرهای چون دامغان و یزد و... رسیده است .

ویژگی های معماری خراسانی:

از نظر اصول ساختمان سازی، معماری خراسانی با معماری پارتی تفاوت آن چنانی ندارد.

مصالح بوم آورد (مصالحی که در خود محل ساخت، بدست می آورند) برای نمونه مسجد جامع فهرج، دیواره های چینه ای از گِل فهرج و ستون ها از خشت است.

یکی از نمونه های ساختمان سازی که در معماری خراسانی پدیدار شد و در معماری ایران همواره جایگاه ارجمندی داشته و دارد، مسجد است.

بناهای که به سبک معماری خراسانی ساخته شده اند: مسجد مدینه، مسجد جامع فهرج، تاریخانه دامغان، مسجد جامع اصفهان، مسجد جامع اردستان، مسجد جامع نایین، مسچد جامع نیریز

معماری رازی

معماری رازی

معماری رازی، یکی از بهترین معماری های ایران است که در زمان آل زیار شروع و در زمان آل بویه، سلجوقی، اتابکان و خوارزمشاهیان ادامه پیدا می کند؛ 

در معماری رازی همه ویژگی های خوب شیوه های پیشین را به بهترین شکل بهره مند می باشد؛ در واقع در این سبک نغز کاری سبک پارسی، شکوه سبک پارتی و ریزه کاری سبک خراسانی با هم دارد.

 شروع معماری رازی از شمال ایران بوده اما در شهر ری پا گرفته و بهترین ساختمان ها در آن ساخته شده اند اما به دلیل غارت محمود غزنوی از بین رفته است.

ویژگی معماری رازی:

در معماری رازی ساختمان هایی با کاربرد های مختلفی به وجود آمدند، مانند آرامگاهای برجی.

در این معماری بعضی مسجدهای داری شبستان ستوندار، به چهار ایوانی تبدیل شد.

نگاره های آن با خطوط شکسته و مستقیم که اکثرا هم با آجر کار شده است.، در این دوره یافت می شود.

گونه گچ بری در معماری رازی با نغزکاری بسیار استفاده شده است.

بناهای که به سبک معماری رازی ساخته شده اند: مقبره امیر اسماعیل سامانی، گنبد قابوس، برج های خرقان، مسج جامع اصفهان، رباط شرف، مسجد جامع زواره، مسجد جامع اردستان، گنبد سرخه مراغه

معماری آذری

معماری آذری

معماری آذری از دو دوره تشکیل شده است، در دوره اول از زمان هولاگو و پایتخت شدن مراغه و دوره دوم آن از زمان تیمور و پایتختی سمرقند شروع می شود. در آن زمان نیاز به ساختن ساختمان های مختلفی بود که باید هرچه سریع تر آماده ه می شدند. از همین جهت روند ساختمان سازی شتاب گرفتن، پس به بهره گیری از عناصر یکسان روی آوردند.

ویژگی های معماری آذری:

استفاده بیشتر از هندسه در طراحی معماری

ساختمان هایی که با اندازه های بسیار بزرگ ساخته شدند که در معماری قبلی مانند نداشت، مثل گنبد سلطانیه

در معماری رازی، آجرکاری نما همراه با سفت کاری انجام می شد اما در معماری آذری، نخست ساختمان با خشت یا آجر و سنگ بدون نما سفت کاری، سپس نماسازی به آن افزوده می شده است. 

به تدریج استفاده از آجر کم شد و جای آن را کاشی گرفت.

بکار گرفتن از کاشی تراش یا مُعرق و کاشی هفت رنگ

بناهای که به سبک معماری آذری ساخته شده اند: مقبره سلطانیه، مسجد علیشاه تبریز، مسجد جامع ورامین، مسجد جامع یزد، خانقاه شیخ عبدالصمد نطنز، مسجد گوهر شاد، مسجد غیاثیه خرگرد، مسجد میرچخماق، مسجد بی بی خانم سمرقند، گور امیر سمرقند، مسجد کبود تبریز

مرجع کامل رشته معماری

معماری اصفهانی

معماری اصفهانی

معماری آذربایجان سه معماری را به وجود آورد: رازی، آذری و اصفهانی. پس خاستگاه این شیوه شهر اصفهان نبوده ولی در آنجا رشد و بهترین ساختمان ها در آنجا رشد کرده است. معماری اصفهانی آخرین معماری شیوه معماری ایران است که در نوشته های غربی به شیوه صفوی، افشاری و زند... قاجار نامیده شده اند.

ویژگی های معماری اصفهانی:

ساده شدن طرح ها در بیشتر ساختمان ها، فضاها مریع یا مستطیل هستند.

در معماری آذری با استفاده از یک هندسه قوی، طرح های پیچیده ای ساخته شدند اما در معماری اصفهانی، هندسه ساده و شکل و خط های شکسته بیشتر بکار رفته.

سادگی طرح در بناها هم آشکار می شود.

کیفیت ساختمان سازی اُفت می کند.

بناهای که به سبک معماری اصفهانی ساخته شده اند: مسجد امام اصفهان، مسجد شیخ لطف الله، مدرسه خان شیراز، مجموعه گنجعلی خان، مسجد حکیم، چهلستون، هشت بهشت، مدرسه چهار باغ اصفهان، مدرسه امام سلطانی، مدرسه آقا برزگ کاشان

نظرات کاربران پیرامون این مطلب

انصراف از پاسخ به کاربر